عمارت سردار جلیل

بازگشت به لیست  
خانه سردار جلیل در شهر ساری از بناهای مربوط به دوره قاجارمی باشد و متعلق به لطفعلی خان سردار جلیل از امرای با نفوذ ارتش وقت بوده و بخش بزرگی از منطقه ساری تا هزار جريب و دودانگه را اداره می‌كرده است. در دوره های گذشته بین خانه هاي مسكوني اعيانی با بناهاي مردم عادي تفاوت هاي بسياري وجود داشت به طوري كه در خانه هاي اعياني بيشتر از اصول و الگوي معماري دوره قاجار استفاده مي شد. خانه سردار جلیل نیز يكي از اين بناهاي مسكوني اعياني است و توسط استادان اصفهانی كه گروهی از معماران و نجاران بودند در زمینی به وسعت ۲۵۰۰ متر مربع بنا شد. این عمارت که تنها بنای خشتی سه طبقه در دوران خود محسوب می‌شد تماما با خشت خام چيده شده و نماي آنرا با آجر ، آهك و ساروج تزئين كرده اند. قطر ديوارهای خانه بين ۶۰ تا ۹۰ سانتيمتر است و در بالاي درب ها و پنجره ها طاق نماي قوسي به کار رفته است.

پیش از انقلاب، این عمارت به عنوان دبیرستان غیر انتفاعی مهرگان مورد استفاده قرار گرفت و در سال ۱۳۵۹ توسط شخصی به نام میرنژاد این ملک خریداری شد که تا چند سال قبل نیز درآنجا سکونت داشتند. پس از فوت وی این ملک به شرکت عمران و مسکن سازان استان مازندران جهت بازسازی و کاربری فرهنگی فروخته شده است. از جمله دیدنی های تاریخی شهر ساری خانه کلبادی است که به دستور سردار جلیل در محله‌ی آب انبار نوی ساری و به نام فرزند بزرگش امیر نصرت ساخته شد. این بنا دارای سبک معماری بومی-مسکونی و تکیه‌های دوره‌ی قاجار بوده و در بخش‌های مختلف آن نیز، هنرهای تزئینی زیبا و چشم‌نواز دوران قاجار مانند، گچ‌بری‌ها، ارسی‌ها و شیشه‌های رنگی به چشم می‌خورد.

این بنای تاریخی در محله بهرام اُتُر ساری واقع شده است و تنها بنای خشتی سه‌طبقه در دوران خود است. لطفلی خان سردار جلیل از بزرگ ترین مالکان مازندران و یکی از ثروتمندان ایران در عصر قاجار بود.آن زمان او به همراه امیرموید سوادکوهی-ریس کل قشون مازندران- و عباسقلی خان لاریجانی که از آمل تا لارجان املاک زیادی داشت،سه قدرت برتر مازندران محسوب می شدند که هر کدام افراد و نیروهای مسلح داشتند. یک بار امیرموید در نکا و افراتخت ساری سنگر ساخت و سردار جلیل بر بالای تپه نارنج باغ سنگر گرفت.فوج سوادکوه نیروهای امیر موید و سرکردگان ساری،موسی خان اشرفی،اسماعیل خان سالار افخم دودانگه ای،حسن خان اعتماد نظام مدانلو،قاسم خان عبدالملکی و ایل کلباد نیروهای سردار جلیل را تشکیل می دادند. دو سپاه آماده نبرد بودند که ظفرالسلطنه-حاکم گرگان-میانجیگری کرد و صلح برقرار شد.البته امیر موید و سردار جلیل یک بار دیگر و در اواخر سال ۱۲۹۷ شمسی هم رو در روی هم ایستادند که با وساطت ظهیرالملک و تبعید دو طرف دعوا قضیه فیصله یافت. سردار جلیل و برادرش حسین خان سرهنگ از طرفداران مشروطه بودند.بعد از فرمان مشروطه دو انجمن در ساری تشکیل شد:انجمن سعادت و انجمن حقیقت.با تاسیس انجمن حقیقت،همزمان اولین مدرسه علوم جدید ساری به نام سالاریه،در باغشاه توسط مشروطه خواهان راه اندازی شد.(اواخر سال ۱۳۲۴ قمری)هزینه این مدرسه را سردار جلیل تقبل کرد.او هر ماه ۵۰ تومان به این مدرسه که ۷۰ دانش آموز داشت،کمک می کرد.